Μερικές σκέψεις για το θλιβερό γεγονός της Πέμπτης 14 Μαρτίου.
Τα γεγονότα: Ο Χ. βρέθηκε νεκρός το πρωί της Πέμπτης. Ως το επόμενο Σάββατο, δηλαδή για πάνω από 48 ώρες, η εκκλησία στην Καστανιά δεν αντέδρασε.
Κατά τη διάρκεια αυτού του 48ωρου η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, είτε Καστανιωτών είτε και από άλλα κοντινά χωριά σχολίαζε αρνητικά το γεγονός.
Η καμπάνα της εκκλησίας ήχησε πένθιμα, μία ή δύο φορές, λίγο πριν την κηδεία, το Σάββατο.
Μια άποψη γι’ αυτό ήταν πως αναμενόταν το πιστοποιητικό θανάτου. Όμως έχουμε γίνει αυτήκοοι μάρτυρες πένθιμης καμπανοκρουσίας σε πολλές περιπτώσεις συμπατριωτών μας που πέθαναν μακριά από το χωριό, ακόμα και στο εξωτερικό. Δεν φαίνεται πιθανόν να είχε ενημερωθεί η εκκλησία με το σχετικό πιστοποιητικό.
Η κηδεία των αυτόχειρων δεν επιτρέπεται σύμφωνα με τον 14ο Ιερό Κανόνα του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Τιμοθέου Α΄(380-385), που έχει Οικουμενικό κύρος μετά την επικύρωσή του από τον 2ο Κανόνα της έκτης Οικουμενικής Συνόδου (680-681), εκτός εάν ο αυτόχειρας δεν είχε σώας τας φρένας, κάτι που πρέπει να ερευνηθεί από τον ιερέα. (https://el.orthodoxwiki.org/%CE%A4%CE%B9%CE%BC%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CE%BF%CF%82_%CE%91%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82_(%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CE%BD%CE%B5%CF%82)).
Αυτό οδηγεί συχνά τους συγγενείς του αυτόχειρα να επιδιώκουν ψευδείς βεβαιώσεις για την ψυχολογική κατάστασή του ώστε να επιτύχουν την κηδεία του, κατά τους κανόνες της εκκλησίας. Ειδικά στις μικρές κοινωνίες αυτή η τακτική οδηγεί συχνά σε πλήρη υποκριτική συμπεριφορά πιστών και λειτουργών, επιβραβεύοντας ακριβώς αυτή την υποκρισία.
Επιπροσθέτως με άτεγκτη εφαρμογή του Κανόνα πώς θα χαρακτηρίζονταν ηρωικές στιγμές της πρόσφατης ιστορίας μας, όπως ο χορός του Ζαλόγγου, ο Σαμουήλ στο Κούγκι ή και η θυσία στο Αρκάδι;
Εδώ έρχεται να δώσει απάντηση η «κατ’ οικονομίαν» ερμηνεία του αυστηρού θεσμού, εδώ του 14ου Κανόνα του Τιμοθέου Αλεξανδρείας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν γνωρίζουμε το σκεπτικό βάσει του οποίου η εκκλησία επέτρεψε την κηδεία του αυτόχειρα.
Ανεξάρτητα όμως από αυτό το παρακάτω απόσπασμα από άρθρο του Ομοτίμου Καθηγητού Πανεπιστημίου Αθηνών Παναγιώτη Ι. Μπούμη, με τίτλο «Το κατ' ἀκρίβειαν και το κατ' οικονομίαν» θέτει τα πράγματα σε μια πιο αποδεκτή βάση:
«Τελικῶς, εἴτε κατ' οἰκονομία εἴτε κατ' ἀκρίβεια εἴτε κατά συγκατάβαση εἴτε κατά παραχώρηση δίδεται ἤ (ἀφ)αιρεῖται κάτι, γίνεται πάντοτε ἐν συνεννοήσει.
Καί τοῦτο, γιατί ὅλα χρειάζονται τήν ἔγκριση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πληρώματος, ὅλα τίθενται ὑπό τή «βεβαίωση» τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος.
Γι' αὐτό καί ὁ Μέγας Βασίλειος λέει: «Αἱ περί τάς ἐκκλησίας οἰκονομίαι γίνονται μέν παρά τῶν πεπιστευμένων τήν προστασίαν αὐτῶν βεβαιοῦνται δέ παρά τῶν λαῶν» (ΣΛ΄ ἐπιστ., PG 32,860). (ΠΗΓΗ: https://www.romfea.gr/epikairotita/26081-2014-08-20-11-14-34).
Επομένως στην Καστανιά μπορεί να υποστηριχτεί πως «η βεβαίωση παρά των λαών», που προηγήθηκε της απόφασης της εκκλησίας, βοήθησε την εκκλησία να μην υποπέσει σε ένα ολίσθημα.
